Το Ολοκαύτωμα των Βιβλίων στη Γερμανία

Στις 30 Ιανουαρίου το 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ ανέλαβε το αξίωμα του καγκελάριου στη Γερμανία, εγκαινιάζοντας το  3ο Reich.  Από τις πρώτες μέρες το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα έδειξε το πραγματικό του «πρόσωπο» καίγοντας -κατά κοινή ομολογία- το Reichstag στις 27 Φεβρουαρίου 1933  (το γερμανικό κοινοβούλιο) κατηγορώντας για το γεγονός τους κομουνιστές και ξεκινώντας διώξεις εναντίον όλων εκείνων που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις της Άριας Φυλής.

      Όμως το γεγονός εκείνο που απέδειξε τον πλήρη φασιστικό χαρακτήρα του χιτλερικού κράτους και την πνευματική συσκότιση που θα επικρατούσε κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας του ήταν το κάψιμο των  βιβλίων, στις 10 Μαΐου 1933.

     Όλα ξεκίνησαν στις 8 Απριλίου του ίδιου έτους, όταν το Γραφείο Τύπου και Προπαγάνδας της γερμανικής φοιτητικής ομοσπονδίας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να κάψει όλα τα βιβλία που αντιτάσσονταν στα φασιστικά ιδεώδη, με σκοπό να επιτύχει τον «εξαγνισμό» της γερμανικής γλώσσας και κουλτούρας.

     Έτσι την νύχτα της 10ης Μαΐου οι φοιτητές του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος κρατώντας πυρσούς παρέλασαν εναντίον του αντιγερμανικού πνεύματος κινούμενοι προς τις κεντρικές πλατείες των πόλεων. Εκεί έριξαν στην πυρά κάθε βιβλίο που φαινόταν να απειλεί ή έστω δεν συμφωνούσε με την γερμανική πολιτική. Και όλα αυτά εκτυλίχθηκαν σε ένα χαρμόσυνο και εορταστικό πνεύμα, με μπάντες να παίζουν μουσική και στελέχη του ναζιστικού κόμματος να εκφωνούν αντισημιτικούς λόγους.

     Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να κάνουμε στην γερμανική πρωτεύουσα, το Βερολίνο, όπου 40.000 άτομα συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Bebenplatz, για να παρακολουθήσουν το κάψιμο των βιβλίων, αλλά και την ομιλία του Υπουργού Προπαγάνδας του Τρίτου Ράιχ και στενού συνεργάτη του Χίτλερ, Joseph Goebbels:

«Αγαπητοί μου μαθητές, γερμανοί και γερμανίδες, η εποχή του υπερβολικού Εβραϊκού διανοουμενισμού βρίσκεται στο τέλος της. Ο θρίαμβος της Γερμανικής Επανάστασης έχει ανοίξει το δρόμο για την Γερμανική πολιτική∙ και ο Γερμανός πολίτης του μέλλοντος δεν θα είναι απλώς ένας άνθρωπος των γραμμάτων και με βάση αυτή την αρχή θέλουμε να σας διαπαιδαγωγήσουμε. Για να έχετε από νεαρή ηλικία το θάρρος να κοιτάξετε κατευθείαν στα ανελέητα μάτια της ζωής. Να απαλλαχτείτε από τον φόβο του θανάτου για να κερδίσετε ξανά το σεβασμό για το θάνατο. Αυτή είναι η αποστολή της νεολαίας και γι’ αυτό  αυτή την ώρα να εμπιστευτείτε στις φλόγες τα διανοητικά σκουπίδια του παρελθόντος. Είναι ένα δυναμικό, σπουδαίο και συμβολικό κατόρθωμα, ένα κατόρθωμα που θα αποδείξει σε όλο τον κόσμο ότι η διανοητική βάση της Νοεμβριανής Δημοκρατίας(της Βαιμάρης) ανατρέπεται σήμερα αλλά από τα συντρίμμια της θα ανατείλει νικηφόρος ο άρχοντας ενός νέου πνεύματος».

Λίγο μετρούν οι αριθμοί στο να εκτιμήσουμε τη γιορτή του ολοκαυτώματος των βιβλίων στη Γερμανία στις 10 Μαΐου 1933.

  Οι αναφορές κυμαίνονται σε εκτιμήσεις από εκατοντάδες έως δεκάδες χιλιάδες βιβλίων που κάηκαν, αλλά η κίνηση θεωρείται συμβολική γιατί είναι αδύνατο να σκεφτείς ότι για κάθε βιβλίο που κάηκε δεν θα υπήρχε ένα αντίτυπό του κάπου στο κόσμο.

  Πολλοί Αμερικανοί συγγραφείς όπως Jack London, Ernest Hemingway, John Dos Passos, Upton Sinclair και Louis Fischer, που βρίσκονταν στη μαύρη λίστα, ίσως κέρδισαν λίγη περισσότερη φήμη.

  Ο καιρός δεν ήταν ευνοϊκός στο Βερολίνο λόγω της βροχής, τα βιβλία δεν θα καιγόντουσαν εύκολα και τελικά ογκώδεις τόμοι που αρχικά προορίζονταν για το ολοκαύτωμα όπως ο H. R. Knickerbocker γράφει στη New York Evening Post, αφαιρέθηκαν από την κυκλοφορία και θεωρήθηκαν «ταμπού».

  Οι φωτιές ήταν «συμβολικές», τονίζει ο Walter Lippmann της New York Herald Tribune, αλλά με διαφορετική έννοια από αυτή που υπονοούν οι Ναζί χρησιμοποιώντας τον όρο.

Μαρία Οχτάρα

Βασιλική Ριζοπούλου

Κωνσταντίνος Βιέννας